Cảng cạn đang ngày càng xuất hiện nhiều trong hệ thống logistics tại Việt Nam và được xem là một phần mở rộng của cảng biển vào nội địa. Không chỉ hỗ trợ xử lý hàng hóa, mô hình này còn giúp giảm áp lực hạ tầng và tối ưu vận hành cho doanh nghiệp. Vậy cảng cạn là gì? Cùng tìm hiểu chi tiết về chức năng, vai trò và định nghĩ cảng cạn qua bài viết dưới đây!
1. Cảng cạn là gì?
Cảng cạn (Inland Container Depot - ICD) là khu vực logistics nằm trong nội địa, được tổ chức để thực hiện các chức năng tương tự cảng biển như tiếp nhận container, lưu trữ hàng hóa, làm thủ tục hải quan và trung chuyển hàng.
Khác với cảng biển, cảng cạn không nằm ở khu vực ven biển mà thường đặt gần khu công nghiệp, trung tâm sản xuất hoặc các trục giao thông lớn. Hàng hóa từ cảng biển sẽ được vận chuyển về cảng cạn để xử lý tiếp, hoặc ngược lại, tập kết tại cảng cạn trước khi xuất đi.
Về bản chất, cảng cạn đóng vai trò như “cánh tay nối dài” của cảng biển vào sâu trong nội địa, giúp phân tán áp lực và tối ưu dòng chảy hàng hóa.
Cảng cạn (Inland Container Depot - ICD) là khu vực logistics nằm trong nội địa
2. Chức năng chính của cảng cạn
Cảng cạn đảm nhiệm đồng thời nhiều chức năng trong chuỗi logistics, không chỉ dừng lại ở vai trò lưu trữ hàng hóa:
Thực hiện thủ tục hải quan nội địa: Doanh nghiệp có thể tiến hành khai báo, kiểm tra và thông quan hàng hóa trực tiếp tại cảng cạn, qua đó giảm sự phụ thuộc vào năng lực xử lý tại cảng biển.
Tổ chức lưu trữ và quản lý hàng hóa: Cảng cạn cung cấp hạ tầng bãi container, kho bãi phục vụ lưu giữ hàng xuất khẩu, nhập khẩu hoặc hàng trung chuyển trong các giai đoạn khác nhau của chuỗi cung ứng.
Thực hiện chức năng gom và phân phối hàng hóa: Hàng hóa từ nhiều nguồn có thể được tập kết tại cảng cạn để hợp nhất thành lô lớn phục vụ xuất khẩu, hoặc được phân tách để phân phối vào thị trường nội địa.
Kết nối vận tải đa phương thức: Cảng cạn đóng vai trò là điểm giao cắt giữa các phương thức vận tải như đường bộ, đường sắt và trong một số trường hợp là đường thủy nội địa, qua đó nâng cao hiệu quả vận chuyển tổng thể.
Hỗ trợ giảm tải cho cảng biển: Việc chuyển dịch một phần hoạt động xử lý hàng hóa về nội địa giúp hạn chế tình trạng ùn tắc, giảm áp lực hạ tầng và cải thiện năng suất khai thác tại cảng biển.
Cảng cạn đảm nhiệm đồng thời nhiều chức năng trong chuỗi logistics
3. Vai trò và lợi ích của cảng cạn trong chuỗi cung ứng
Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu ngày càng yêu cầu cao về tốc độ và khả năng kiểm soát, cảng cạn giữ vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả vận hành logistics.
Trước hết, cảng cạn góp phần tối ưu hóa chi phí logistics thông qua việc giảm thời gian lưu container tại cảng biển và hạn chế các chi phí phát sinh như lưu bãi, lưu container. Đồng thời, việc tổ chức vận chuyển hợp lý giữa cảng biển và cảng cạn giúp doanh nghiệp kiểm soát tốt hơn chi phí vận tải nội địa.
Bên cạnh đó, cảng cạn giúp rút ngắn và ổn định thời gian thông quan. Việc phân tán hoạt động hải quan về các điểm nội địa làm giảm áp lực tại cảng biển, từ đó nâng cao tính chủ động trong kế hoạch giao nhận hàng hóa.
Ngoài ra, mô hình này còn gia tăng tính linh hoạt trong vận hành chuỗi cung ứng. Doanh nghiệp có thể điều phối hàng hóa linh hoạt giữa các khu vực sản xuất, kho bãi và thị trường tiêu thụ, phù hợp với biến động nhu cầu.
Ở cấp độ vĩ mô, cảng cạn góp phần tái cấu trúc mạng lưới logistics theo hướng hiện đại và bền vững hơn, thúc đẩy liên kết vùng và nâng cao năng lực cạnh tranh của hệ thống logistics quốc gia.
Cảng cạn giữ vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả vận hành logistics
4. Thực trạng phát triển cảng cạn tại Việt Nam
Phát triển cảng cạn (ICD) tại Việt Nam đang trong giai đoạn tăng tốc, với khoảng 19 cảng cạn đã công bố và nhiều địa điểm thông quan nội địa đang hoạt động, chủ yếu tập trung tại khu vực phía Bắc và phía Nam. Các cảng cạn đóng vai trò quan trọng trong việc giảm tải cho cảng biển, đặc biệt là tại TP.HCM và Hải Phòng, hỗ trợ chuỗi cung ứng hàng hóa.
Về mặt quy hoạch, mục tiêu đặt ra là các ICD có thể xử lý khoảng 20 - 30% lượng container xuất nhập khẩu, tương đương công suất 6 - 8,7 triệu TEU mỗi năm. Các ICD hiện chủ yếu tập trung tại các vùng kinh tế trọng điểm như Hà Nội, Hải Phòng và khu vực phía Nam, đóng vai trò trung chuyển và hỗ trợ thông quan nội địa.
Tuy nhiên, việc phát triển cảng cạn vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Hạ tầng còn phân tán, kết nối đa phương thức hạn chế và phụ thuộc lớn vào vận tải đường bộ khiến hiệu quả khai thác chưa cao. Đồng thời, nhiều ICD chưa tích hợp đầy đủ dịch vụ logistics, dẫn đến chưa thu hút được dòng hàng ổn định.
Trong bối cảnh áp lực tại các cảng biển ngày càng lớn, việc phát triển cảng cạn gắn với hành lang vận tải, nâng cao năng lực vận hành và bổ sung thêm các giải pháp vận chuyển đổi mới là điều kiện then chốt để mô hình này phát huy hiệu quả.
Thực trạng phát triển cảng cạn tại Việt Nam
ICD Tiên Sơn - Master Consolidation LCL từ Trung Quốc về Việt Nam
Nhằm phát huy những tiềm năng của cảng cạn, đồng thời cung cấp đến các doanh nghiệp FDI, doanh nghiệp thương mại, chính ngạch giải pháp nhập hàng tối ưu, InterLOG giới thiệu giải pháp Master Consolidation LCL - ICD Tiên Sơn.
ICD Tiên Sơn nằm tại Bắc Ninh là một trong những điểm trung chuyển nội địa nổi bật tại khu vực phía Bắc, nằm gần các khu công nghiệp lớn (Bắc Ninh, Bắc Giang, Vĩnh Phúc, Phú Thọ, Hà Nội…).
Giải pháp tại ICD Tiên Sơn được thiết kế theo mô hình kéo hàng về nội địa, kết hợp vận chuyển Trung Quốc - Việt Nam và xử lý tại ICD thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào cảng biển. Hàng hóa được gom, vận chuyển xuyên biên giới, sau đó thông quan và xử lý tại ICD, giúp giảm thời gian chờ tại cảng và hạn chế các chi phí phát sinh như lưu container, lưu bãi.
Nhờ đó, doanh nghiệp có thể tối ưu đến 30 - 70% chi phí vận chuyển nội địa, giảm đến 70% quãng đường giao, rút ngắn 2 - 3 giờ giao hàng và hạn chế đáng kể các chi phí phát sinh như lưu container hay ùn tắc tại cảng, đồng thời kiểm soát xuyên suốt chuỗi qua một đầu mối thống nhất.
Cảng cạn không chỉ là một điểm trung chuyển, mà đang trở thành một cấu phần quan trọng trong việc tái cấu trúc chuỗi logistics theo hướng tối ưu chi phí và nâng cao hiệu quả vận hành. Trong bối cảnh áp lực ngày càng lớn tại các cảng biển, việc dịch chuyển một phần hoạt động về nội địa thông qua các ICD giúp doanh nghiệp chủ động hơn về thời gian, chi phí và kiểm soát rủi ro.
Với những lợi thế thực tiễn từ mô hình triển khai tại ICD Tiên Sơn, doanh nghiệp hoàn toàn có thể xem đây là một giải pháp chiến lược để nâng cao năng lực cạnh tranh trong hoạt động nhập khẩu.
