Cước vận tải hàng không liên tục biến động và duy trì ở mức cao đang trở thành áp lực lớn đối với các doanh nghiệp có tần suất nhập khẩu thường xuyên. Không chỉ làm tăng trực tiếp chi phí logistics, giá cước air leo thang còn kéo theo hàng loạt hệ quả như đội giá vốn, khó kiểm soát kế hoạch tồn kho và suy giảm biên lợi nhuận. Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu thiếu ổn định, việc hiểu rõ mức độ tác động của cước air đến hoạt động nhập khẩu là bước quan trọng để doanh nghiệp chủ động tái cấu trúc phương án vận chuyển và tối ưu tổng chi phí vận hành.
1. Tổng quan về chi phí hàng air và nguyên nhân tăng cao gần đây
Chi phí vận tải hàng không (air freight) là một trong những thành phần logistics có mức biến động mạnh, do phụ thuộc trực tiếp vào nhiên liệu, năng lực khai thác chuyến bay và tình hình vận tải toàn cầu. Giai đoạn gần đây, giá cước air tăng cao đã trở thành áp lực đáng kể đối với các doanh nghiệp nhập khẩu thường xuyên.
Về cấu trúc chi phí, cước air freight không chỉ gồm phí vận chuyển cơ bản mà còn bao gồm phụ phí nhiên liệu (fuel surcharge), phí an ninh hàng không, xử lý tại sân bay, handling hàng hóa và chi phí chứng từ - hải quan. Trong đó, phụ phí nhiên liệu thường chiếm tỷ trọng lớn và là yếu tố khiến giá cước biến động nhanh nhất.
So với sea freight, vận tải hàng không có ưu thế vượt trội về thời gian (chỉ vài ngày thay vì vài tuần), giúp doanh nghiệp giảm tồn kho và đáp ứng đơn hàng gấp. Tuy nhiên, chi phí cao hơn nhiều lần so với đường biển khiến tổng chi phí nhập khẩu dễ tăng mạnh khi thị trường air biến động.
Nguyên nhân chính khiến giá air tăng gần đây đến từ căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông làm giá nhiên liệu bay tăng, nhiều hãng phải điều chỉnh đường bay dài hơn, đồng thời capacity vận chuyển giảm do cắt giảm hoặc thay đổi lịch khai thác. Hệ quả là giá cước duy trì ở mức cao và khó dự đoán trong ngắn hạn.
Tổng quan về chi phí hàng air và nguyên nhân tăng cao gần đây
2. Đặc điểm của doanh nghiệp có tần suất nhập khẩu thường xuyên bằng air
Nhóm doanh nghiệp sử dụng vận tải hàng không thường xuyên thường thuộc các ngành có yêu cầu cao về tốc độ cung ứng và tính ổn định của chuỗi sản xuất:
1 - Điển hình gồm sản xuất linh kiện điện tử, thiết bị y tế - dược phẩm, thời trang nhanh, thương mại điện tử và hàng công nghệ cao. Đây đều là các lĩnh vực mà giá trị hàng hóa trên mỗi kilogram lớn, vòng đời sản phẩm ngắn và độ trễ giao hàng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến doanh thu hoặc tiến độ sản xuất.
2 - Lý do chính khiến các doanh nghiệp này phải duy trì nhập khẩu bằng đường hàng không nằm ở đặc thù vận hành chuỗi cung ứng. Chu kỳ sản xuất ngắn buộc doanh nghiệp bổ sung nguyên vật liệu liên tục thay vì nhập số lượng lớn theo đường biển. Nhu cầu thị trường biến động nhanh khiến kế hoạch tồn kho khó dự báo dài hạn. Ngoài ra, nhiều mặt hàng có đặc tính dễ hỏng, yêu cầu kiểm soát thời gian nghiêm ngặt hoặc có giá trị cao/kg nên việc rút ngắn transit time giúp giảm rủi ro tồn kho và chi phí vốn.
3 - Các doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp sản xuất xuất khẩu tập trung trong các khu công nghiệp lớn như Bắc Ninh, Bắc Giang, Vĩnh Phúc, Hà Nội và các vùng công nghiệp phụ trợ lân cận. Các nhà máy điện tử, công nghệ và sản xuất giá trị cao thường phụ thuộc vào nguồn linh kiện nhập khẩu theo lịch cố định hàng tuần hoặc hàng ngày, khiến vận tải hàng không trở thành phương án gần như bắt buộc thay vì lựa chọn thay thế.
Đặc điểm của doanh nghiệp có tần suất nhập khẩu thường xuyên bằng air
3. Các ảnh hưởng cụ thể của chi phí air cao đến doanh nghiệp
Giá cước vận tải hàng không tăng tác động đến dây chuyền đến toàn bộ hoạt động tài chính, sản xuất và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.
3.1. Ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí và lợi nhuận
Khi giá cước vận tải hàng không tăng, chi phí nhập khẩu tăng gần như ngay lập tức do air freight thường chiếm tỷ trọng đáng kể trong tổng chi phí logistics của các doanh nghiệp nhập hàng thường xuyên. Điều này khiến biên lợi nhuận gộp bị thu hẹp, đặc biệt với các ngành có biên lợi nhuận vốn không cao.
Tỷ trọng chi phí logistics trong giá thành sản phẩm vì vậy tăng mạnh, làm doanh nghiệp gặp khó khăn khi giữ mức giá bán cạnh tranh. Trong nhiều trường hợp, doanh nghiệp phải lựa chọn giữa việc giảm lợi nhuận hoặc tăng giá bán - cả hai đều tạo áp lực lên hiệu quả kinh doanh.
3.2. Ảnh hưởng đến dòng tiền và thanh khoản
Khác với vận tải biển, chi phí hàng air thường yêu cầu thanh toán nhanh hoặc thanh toán trước khi hàng đến. Với tần suất nhập khẩu liên tục, khoản chi này trở thành áp lực lớn lên dòng tiền vận hành.
Doanh nghiệp phải duy trì lượng tiền mặt lớn hơn để đảm bảo chu kỳ nhập hàng không bị gián đoạn, kéo theo chi phí vốn lưu động tăng, đặc biệt đối với nhóm doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs) có nguồn tài chính hạn chế.
Khác với vận tải biển, chi phí hàng air thường yêu cầu thanh toán nhanh hoặc thanh toán trước khi hàng đến
3.3. Ảnh hưởng đến hoạt động chuỗi cung ứng và sản xuất
Giá cước cao buộc nhiều doanh nghiệp giảm tần suất nhập khẩu hoặc chuyển một phần sang vận tải biển nhằm tiết kiệm chi phí. Tuy nhiên, điều này làm gia tăng nguy cơ thiếu nguyên liệu, gây gián đoạn dây chuyền sản xuất nếu kế hoạch tồn kho không được điều chỉnh phù hợp.
Để giảm rủi ro, doanh nghiệp thường phải tăng mức tồn kho an toàn, dẫn đến vốn bị chiếm dụng nhiều hơn và chi phí lưu kho tăng. Đồng thời, khả năng phản ứng nhanh với đơn hàng mới suy giảm, làm mất lợi thế về tốc độ - yếu tố vốn là lý do chính lựa chọn vận tải hàng không.
3.4. Ảnh hưởng dài hạn đến chiến lược kinh doanh
Ở góc độ chiến lược, chi phí air duy trì ở mức cao buộc doanh nghiệp phải xem xét lại toàn bộ mô hình sourcing và cấu trúc chuỗi cung ứng, bao gồm lựa chọn nhà cung cấp, phương án vận tải và vị trí tồn kho.
Bên cạnh đó, các biến động địa chính trị ngày càng cho thấy logistics toàn cầu trở thành yếu tố rủi ro chiến lược, không còn đơn thuần là bài toán vận hành. Doanh nghiệp phụ thuộc nhiều vào vận tải hàng không sẽ phải xây dựng phương án linh hoạt hơn để giảm thiểu tác động trong tương lai.
Các biến động địa chính trị ngày càng cho thấy logistics toàn cầu trở thành yếu tố rủi ro chiến lược
Giải pháp Consol Air Import từ InterLOG - Giá tốt, bay nhanh, tối ưu hiệu suất
Trong bối cảnh chi phí vận tải hàng không duy trì ở mức cao, dịch vụ Air Consolidation của InterLOG là phương án tối ưu cân bằng giữa chi phí và thời gian vận chuyển cho doanh nghiệp nhập khẩu thường xuyên từ Trung Quốc.
Thay vì vận chuyển từng lô hàng riêng lẻ với đơn giá cao, InterLOG thực hiện gom nhiều lô hàng từ các nhà cung cấp khác nhau thành một lô hàng lớn để vận chuyển cùng chuyến bay, qua đó tối ưu tải trọng và giảm đáng kể chi phí vận chuyển. Giải pháp này giúp doanh nghiệp tiết kiệm từ 30 - 50% chi phí so với hình thức bay thông thường, với mức cước từ 0.63 USD/kg từ PVG, đặc biệt phù hợp với các lô hàng quy mô nhỏ và trung bình cần nhập khẩu liên tục.
InterLOG đồng thời duy trì lịch bay ổn định vào Thứ 3, Thứ 5 và Thứ 7 trên các tuyến trọng điểm PVG - HAN, CGO - HAN, WUH - HAN và NGB - HAN, với transit time là 1 ngày (direct), giúp doanh nghiệp đảm bảo tốc độ vận chuyển nhanh, chủ động kế hoạch nhập hàng và kiểm soát tiến độ sản xuất.
Bên cạnh đó, InterLOG hỗ trợ tối ưu phương án đóng gói và lựa chọn thời điểm vận chuyển phù hợp nhằm hạn chế phụ phí mùa cao điểm và giảm thiểu chi phí phát sinh. Cách tiếp cận này giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả vận hành chuỗi cung ứng và duy trì tính ổn định trong hoạt động nhập khẩu dài hạn.
Chi phí vận tải hàng không tăng cao không còn là biến động ngắn hạn mà đã trở thành yếu tố tác động trực tiếp đến cấu trúc chi phí, dòng tiền và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp nhập khẩu. Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp cần chuyển từ tư duy lựa chọn phương thức vận chuyển đơn lẻ sang tối ưu tổng thể hiệu suất logistics nhằm kiểm soát chi phí nhưng vẫn đảm bảo tốc độ cung ứng.
