Dự báo vận tải biển toàn cầu 2026: Giá cước hạ nhiệt giữa áp lực dư cung và bất ổn thương mại

1. Cung cầu mất cân bằng: Nguy cơ dư cung cấu trúc

Một trong những điểm then chốt chi phối thị trường 2026 là sự mất cân đối kéo dài giữa cung và cầu.

• Công suất đội tàu container toàn cầu dự kiến tăng 3,6–5% trong năm 2026, trong khi nhu cầu vận chuyển chỉ tăng khoảng 1,5–3% (BIMCO, 2025).

• Sổ đặt đóng tàu (orderbook) hiện chiếm khoảng 26–28% tổng đội tàu đang hoạt động, mức cao nhất trong hơn một thập kỷ (BIMCO, 2025).

Theo đánh giá của nhiều chuyên gia, tình trạng dư cung có thể kéo dài đến cuối thập niên này khiến giá cước khó có thể phục hồi mạnh trong ngắn hạn. Trong bối cảnh đó, các hãng tàu buộc phải cạnh tranh gay gắt hơn để giữ sản lượng, tạo điều kiện để chủ hàng có nhiều lựa chọn hơn, dễ đàm phán giá và điều kiện hợp đồng linh hoạt hơn.

2. Giá cước hạ nhiệt nhưng biến động theo từng tuyến

Các dự báo gần đây chỉ ra rằng giá cước vận tải biển toàn cầu năm 2026 sẽ thấp hơn năm trước, nhưng mức giảm không đồng đều giữa các tuyến.

• Giá cước giao ngay (spot rates) trung bình toàn cầu dự kiến giảm khoảng 20-25% so với cùng kỳ (Sarjak; Xeneta).

• Giá cước hợp đồng dài hạn (long-term contracts) dự kiến giảm 8-12%, khi chủ hàng giành lại lợi thế thương lượng (Xeneta, 2025).

• Tuy nhiên, dữ liệu thực tế đầu năm 2026 cho thấy diễn biến cụ thể theo từng tuyến:

• Tuyến châu Á - Bờ Tây Hoa Kỳ: Giá cước tăng nhẹ trong ngắn hạn do nhu cầu trước Tết Nguyên đán và điều chỉnh lịch tàu, đạt khoảng 2.100-2.300 USD/FEU đầu tháng 1/2026 (Freightos; Xeneta).

• Tuyến châu Á - Bờ Đông Hoa Kỳ: Giá duy trì mức cao hơn, khoảng 3.300-3.600 USD/FEU (Xeneta).

• Tuyến châu Á - Bắc Âu: Giá ổn định hoặc giảm nhẹ, quanh 2.700–3.000 USD/FEU do ảnh hưởng rõ rệt của dư cung (Platts).

• Tuyến châu Á - Địa Trung Hải: Vẫn cao hơn mặt bằng chung, khoảng 4.000–4.800 USD/FEU (Platts; Freightos).

Giá cước nhìn chung đang ở mặt bằng thấp hơn, nhưng thời điểm đặt chỗ và lựa chọn tuyến vẫn rất quan trọng. Các chủ hàng cần theo dõi sát thị trường để có thể tận dụng các “điểm trũng” giá ngắn hạn nhằm tối ưu chi phí logistics.

3. Biến số địa chính trị và các quy định mới

Bên cạnh yếu tố cung - cầu, thị trường 2026 tiếp tục chịu tác động từ nhiều biến số bên ngoài:

Bảo hộ thương mại và thuế quan: Các động thái điều chỉnh thuế của Mỹ và một số nền kinh tế lớn khiến dòng hàng có thể biến động theo từng giai đoạn, ảnh hưởng trực tiếp đến nhu cầu vận chuyển (UN Trade Outlook).

Quy định môi trường: Từ 01/01/2026, EU ETS áp dụng 100% phát thải đối với vận tải biển làm tăng chi phí trên các tuyến châu Âu (EU Commission).

Kênh đào Suez: Nếu tình hình an ninh ổn định và tàu quay trở lại tuyến Suez, khoảng 6-10% năng lực vận chuyển “ẩn” sẽ được giải phóng, làm gia tăng dư cung toàn cầu (BIMCO).

Tóm lại, năm 2026 được xem là giai đoạn điều chỉnh quan trọng của vận tải biển toàn cầu. Giá cước hạ nhiệt, dư cung kéo dài và cạnh tranh gay gắt đang tái định hình thị trường. Với các chủ hàng, đây không chỉ là thách thức mà còn là cơ hội để kiểm soát chi phí logistics tốt hơn, nâng cao vị thế đàm phán và tối ưu chuỗi cung ứng.