Khi phát thải logistics trở thành một điều khoản trong hợp đồng

Trong chuỗi cung ứng toàn cầu, phát thải không còn là câu chuyện nằm riêng trong các báo cáo phát triển bền vững. Ngày càng nhiều tập đoàn quốc tế bắt đầu đưa tiêu chí carbon vào quá trình đánh giá nhà cung cấp, lựa chọn đối tác logistics và xây dựng hợp đồng dài hạn. Điều này đang tạo ra một thay đổi rõ rệt đối với các doanh nghiệp sản xuất trong khu công nghiệp, khu chế xuất: logistics không chỉ cần đúng giờ, đúng chi phí, đúng chất lượng, mà còn phải chứng minh được mức độ phát thải và lộ trình giảm phát thải.

Với InterLOG, đây không phải là một xu hướng để quan sát. Đây là thời điểm phải hành động. Việc InterLOG tập trung vào vận tải xanh, đầu tư chuyển đổi từ xe truck xăng/dầu sang xe truck điện cho thấy một định hướng rõ ràng: logistics xanh cần được đưa ra khỏi phạm vi cam kết, để đi vào vận hành thực tế.

Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế, doanh số xe tải điện toàn cầu năm 2025 đã tăng hơn gấp đôi so với năm 2024, chiếm khoảng 9% tổng doanh số xe tải trên toàn thế giới. Riêng tại Trung Quốc, cứ 4 xe tải bán ra thì có 1 xe điện, với hơn 400.000 xe tải điện được bán ra trong năm 2025. Những con số này cho thấy xe điện không còn chỉ là câu chuyện của xe cá nhân, mà đang bước vào lĩnh vực vận tải hàng hóa, xe tải và xe đầu kéo.

Các tập đoàn lớn cũng đã chuyển từ cam kết sang hành động. Amazon đã đặt hơn 200 xe tải điện hạng nặng Mercedes-Benz eActros 600 để vận hành tại Đức và Anh, phục vụ các tuyến middle-mile trong mạng lưới logistics. DHL cũng triển khai mô hình thuê xe tải điện theo số km vận hành cùng Daimler Truck và hylane. Ở cấp độ chính sách, Liên minh châu Âu đã đặt mục tiêu giảm phát thải CO₂ đối với xe hạng nặng: giảm 45% vào năm 2030, 65% vào năm 2035 và 90% vào năm 2040. Khi chính sách, công nghệ và nhu cầu khách hàng cùng dịch chuyển, chuỗi cung ứng buộc phải thay đổi.

Với doanh nghiệp trong khu công nghiệp, tác động của xu hướng này rất thực tế. Nhiều doanh nghiệp Việt Nam đang là nhà cung cấp trong chuỗi sản xuất toàn cầu, phục vụ khách hàng đến từ châu Âu, Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc hoặc các tập đoàn đa quốc gia. Các khách hàng này ngày càng chịu áp lực kiểm soát phát thải trong toàn bộ chuỗi giá trị, bao gồm cả hoạt động vận tải và phân phối. Theo GHG Protocol, vận tải và phân phối đầu vào thuộc nhóm phát thải gián tiếp Scope 3. Điều đó có nghĩa, phát thải từ hoạt động logistics của nhà cung cấp có thể trở thành một phần dữ liệu mà khách hàng quốc tế cần thu thập, báo cáo và cải thiện.

Vấn đề là phần lớn doanh nghiệp chưa thật sự sẵn sàng cho yêu cầu này. Họ có thể biết rất rõ chi phí vận chuyển mỗi tháng, lịch xe ra vào nhà máy, số lượng container xuất khẩu, thời gian giao hàng trung bình. Nhưng không phải doanh nghiệp nào cũng biết mỗi tuyến vận tải đang phát thải bao nhiêu, tuyến nào có thể tối ưu, chặng nào có thể chuyển đổi sang xe điện, hay dữ liệu carbon sẽ được ghi nhận theo phương pháp nào để phục vụ báo cáo cho khách hàng.

Đây chính là khoảng trống mà InterLOG nhìn thấy từ thực tiễn làm việc với doanh nghiệp trong khu công nghiệp. Doanh nghiệp không thiếu nhận thức về chuyển đổi xanh, nhưng thiếu một lộ trình đủ cụ thể để bắt đầu. Nếu chỉ nói “giảm phát thải” ở cấp độ khẩu hiệu, doanh nghiệp rất khó hành động. Điều họ cần là một lời giải có thể đi vào vận hành: tuyến nào nên thí điểm trước, loại xe nào phù hợp, hạ tầng sạc đặt ở đâu, chi phí sở hữu được tính như thế nào, lịch giao nhận có bị ảnh hưởng không, và kết quả giảm phát thải được đo lường ra sao.

Ở góc độ đó, xe truck điện và xe đầu kéo điện không nên được nhìn như một biểu tượng truyền thông, mà là một công cụ chiến lược. Với các tuyến vận tải có tính lặp lại cao, cự ly có thể tính toán, điểm đi - điểm đến ổn định và tần suất vận hành lớn, xe điện có thể trở thành giải pháp phù hợp để doanh nghiệp từng bước giảm phát thải logistics. Đây cũng là lý do khu công nghiệp, khu chế xuất, cảng, ICD, kho bãi và trung tâm phân phối được xem là những điểm khởi đầu tiềm năng cho quá trình điện hóa vận tải thương mại.

Tuy nhiên, chuyển đổi sang vận tải xanh không thể chỉ dừng ở việc thay thế một chiếc xe dầu bằng một chiếc xe điện. Một phương tiện điện chỉ tạo ra giá trị khi được đặt trong một mô hình vận hành phù hợp: có tuyến đường được phân tích rõ, có điểm sạc được bố trí hợp lý, có kế hoạch khai thác xe, có đội ngũ vận hành được đào tạo, có dữ liệu tiêu thụ năng lượng và có cơ chế đo lường phát thải. Nói cách khác, doanh nghiệp không chỉ cần phương tiện xanh, mà cần một giải pháp logistics xanh có thể vận hành được.

Đây là định hướng mà InterLOG đang theo đuổi trong chiến lược vận tải xanh. Với kinh nghiệm vận hành logistics và sự thấu hiểu các tuyến vận chuyển giữa nhà máy - kho - ICD - cảng – trung tâm phân phối, InterLOG có cơ sở để đồng hành cùng doanh nghiệp trong việc đánh giá tuyến vận tải phù hợp, xây dựng phương án thí điểm, đo lường hiệu quả và từng bước hình thành dữ liệu carbon phục vụ yêu cầu của khách hàng quốc tế.

Trong hệ sinh thái đó, việc InterLOG cùng các cổ đông chiến lược ra mắt G3 Mobility - đơn vị tiên phong phân phối xe đầu kéo điện - là một bước đi bổ trợ quan trọng. G3 Mobility không phải là trọng tâm duy nhất của câu chuyện, mà là một mắt xích giúp InterLOG mở rộng năng lực triển khai vận tải xanh, từ phương tiện đến hạ tầng và mô hình vận hành phù hợp hơn với nhu cầu thực tế của thị trường.

Trong giai đoạn tới, lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp sẽ không chỉ nằm ở năng lực sản xuất, giá thành hay tốc độ giao hàng. Lợi thế đó còn nằm ở khả năng chứng minh chuỗi cung ứng của mình đang vận hành minh bạch hơn, có trách nhiệm hơn và ít phát thải hơn. Khi hai nhà cung cấp có chất lượng tương đương, giá tương đương và năng lực giao hàng tương đương, doanh nghiệp nào có dữ liệu carbon rõ ràng hơn, có lộ trình giảm phát thải cụ thể hơn và có đối tác logistics xanh hơn sẽ có cơ hội nổi bật hơn.

Phát thải logistics vì vậy đang dần trở thành một điều khoản mới trong hợp đồng. Có thể hôm nay nó mới xuất hiện dưới dạng câu hỏi trong biểu mẫu ESG. Ngày mai, nó có thể trở thành tiêu chí trong hồ sơ đấu thầu. Và trong tương lai gần, nó có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định lựa chọn nhà cung cấp.

Chuyển đổi xanh không nhất thiết phải bắt đầu bằng những thay đổi lớn ngay lập tức. Nhưng doanh nghiệp cần bắt đầu từ những việc cụ thể: đo lường phát thải hiện tại, xác định tuyến vận tải có tiềm năng chuyển đổi, lựa chọn mô hình thí điểm phù hợp và tìm kiếm đối tác có khả năng đồng hành lâu dài. Bắt đầu sớm không phải để chạy theo xu hướng, mà để giữ quyền chủ động trước những tiêu chuẩn mới của thị trường.

Khi phát thải logistics trở thành một điều khoản trong hợp đồng, những doanh nghiệp chuẩn bị sớm sẽ không chỉ đáp ứng yêu cầu của thị trường. Họ sẽ có thêm lợi thế để bước vào các chuỗi cung ứng xanh một cách chủ động và bền vững hơn. Và InterLOG, với vai trò tiên phong triển khai vận tải xanh tại Việt Nam, đang sẵn sàng đồng hành cùng doanh nghiệp trên hành trình đó.