Bill of Lading là gì? Tìm hiểu chi tiết vai trò và chức năng

Bill of Lading là gì luôn là câu hỏi quan trọng đối với doanh nghiệp xuất nhập khẩu. Đây là chứng từ cốt lõi thể hiện quyền sở hữu hàng hóa, ràng buộc trách nhiệm giữa chủ hàng và hãng tàu. InterLOG sẽ giúp bạn hiểu rõ chức năng, nội dung và tính pháp lý của vận đơn đường biển để quá trình vận chuyển diễn ra suôn sẻ.

1. Bill of Lading là gì?

Bill of Lading (B/L - Vận đơn đường biển) là chứng từ do hãng tàu hoặc đại lý vận tải phát hành để xác nhận họ đã nhận hàng từ người gửi và cam kết vận chuyển đến cảng đích. Theo thực tiễn logistics quốc tế (UCP 600, Incoterms và Bộ luật Hàng hải Việt Nam 2015), Bill of Lading có giá trị pháp lý giữa các bên tham gia vận chuyển và là chứng từ không thể thiếu trong chuỗi xuất nhập khẩu.

Vận đơn này được phát hành ngay sau khi hàng hóa được bốc lên tàu hoặc khi hãng tàu xác nhận đã nhận hàng để chuẩn bị xếp tàu, đánh dấu thời điểm người vận chuyển bắt đầu chịu trách nhiệm đối với lô hàng. Thời điểm phát hành đúng và đủ chứng từ cũng quyết định tiến độ thanh toán, làm thủ tục hải quan và giao nhận ở cảng đích.

2. Chức năng của Bill of Lading là gì?

Bill of Lading giữ vai trò quan trọng trong vận tải quốc tế, không chỉ là bằng chứng nhận hàng mà còn là chứng từ thanh toán và cơ sở ràng buộc trách nhiệm giữa shipper và hãng tàu trong suốt quá trình vận chuyển. Cụ thể như sau:

2.1. Bằng chứng xác nhận nhận hàng

Bill of Lading thể hiện tình trạng, số lượng, chủng loại hàng khi tiếp nhận. Hãng tàu chịu trách nhiệm theo đúng thông tin ghi trên vận đơn.

2.2. Giấy tờ thanh toán tại ngân hàng

Bill of Lading giữ vai trò then chốt trong vận tải quốc tế, vừa là bằng chứng nhận hàng, vừa là giấy tờ thanh toán tại ngân hàng trong giao dịch L/C, đảm bảo việc ngân hàng chi trả đúng cho người xuất khẩu và ràng buộc rõ trách nhiệm giữa shipper và hãng tàu.

2.3. Hợp đồng vận chuyển Bill of Lading là gì?

Bill of Lading là bằng chứng xác lập trách nhiệm giữa người gửi hàng (shipper) và hãng tàu (carrier).

3. Những nội dung chính có trong Bill of Lading là gì?

Một vận đơn chuẩn thường bao gồm:

• Thông tin shipper/consignee

• Cảng xếp - cảng dỡ

• Mô tả hàng hóa

• Số container/seal

• Điều khoản vận chuyển

• Ngày phát hành và chữ ký hãng tàu

Nếu có sai sót, Bill of Lading có thể mất giá trị trong thanh toán.

4. Phân loại các hình thức vận đơn đường biển

Các loại vận đơn đường biển được phân chia dựa trên cách xác định người nhận hàng và mức độ chuyển nhượng. Việc hiểu rõ từng hình thức giúp doanh nghiệp lựa chọn đúng loại Bill of Lading cho từng giao dịch.

4.1. Phân loại Bill of Lading theo người nhận hàng

• Straight B/L: ghi rõ người nhận, không chuyển nhượng

• To Order B/L: có thể ký hậu và chuyển nhượng

• Bearer B/L: người giữ vận đơn có quyền nhận hàng

4.2. Vận đơn đường biển phân theo bốc xếp hàng hóa

• FCL/FCL - nguyên container

• LCL/LCL - hàng lẻ

• FCL/LCL - gửi nguyên, nhận lẻ

• LCL/FCL - gửi lẻ, nhận nguyên

4.3. Phân loại theo tình trạng hàng hóa

• Clean B/L: không ghi chú hư hỏng

• Unclean B/L: có ghi chú về tình trạng không hoàn hảo

4.4. Tách nhóm theo hành trình chuyên chở

• Direct B/L: đi thẳng

• Through B/L: chuyển tải

• Multimodal B/L: đa phương thức

5. Bill of Lading được phát hành khi nào?

Bill of Lading (vận đơn đường biển) được phát hành ngay sau khi người vận chuyển hoặc hãng tàu nhận hàng từ người gửi và xác nhận rằng hàng đã được bốc lên tàu hoặc sẵn sàng để xếp lên tàu. Thời điểm này đánh dấu việc người vận chuyển chịu trách nhiệm đối với lô hàng và vận đơn trở thành chứng từ pháp lý quan trọng thể hiện quyền sở hữu, thông tin hành trình và điều kiện vận chuyển. Việc phát hành đúng thời điểm giúp đảm bảo quá trình giao nhận, thanh toán và làm thủ tục hải quan diễn ra suôn sẻ.

6. Những lưu ý về Bill of Lading

Khi sử dụng vận đơn đường biển (Bill of Lading), bạn cần lưu ý một số điểm quan trọng để quá trình vận chuyển diễn ra an toàn và chính xác:

• Kiểm tra mẫu vận đơn: Đảm bảo mẫu vận đơn phù hợp chuẩn quốc tế và đúng quy định hiện hành.

• Xác minh thông tin: Tất cả dữ liệu trên vận đơn phải chính xác tuyệt đối để tránh tranh chấp khi có sự cố.

• Dùng phiên bản mới nhất: Luôn sử dụng mẫu vận đơn cập nhật theo quy định và điều khoản mới.

• Đối chiếu hàng hóa và địa điểm: Rà soát mô tả hàng hóa, cảng xếp – dỡ và nơi giao nhận để hạn chế nhầm lẫn.

• Kiểm soát vận đơn gốc: Vận đơn gốc phải được phát hành đầy đủ bản và có dấu xác nhận từ người vận chuyển.

• Ghi chú tình trạng hàng hóa: Nếu phát hiện hư hỏng hoặc bất thường, cần ghi rõ trên vận đơn để bảo vệ quyền lợi.

• Lưu ý điều khoản bảo hiểm: Vận đơn thường không bao gồm bảo hiểm, vì vậy cần thỏa thuận riêng khi cần thiết.

7. Các câu hỏi thường gặp về Bill of Lading

Trong quá trình sử dụng Bill of Lading, doanh nghiệp thường gặp nhiều tình huống cần xử lý kịp thời và chính xác. Những câu hỏi phổ biến dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về quy trình, rủi ro và các yêu cầu liên quan đến vận đơn đường biển.

7.1. Trường hợp mất Bill of Lading cần xử lý ra sao?

Nếu bị mất Bill of Lading, doanh nghiệp nên tiến hành làm thủ tục bảo lãnh nhận hàng theo yêu cầu của hãng tàu.

7.2. Các điều khoản bảo hiểm trong Bill of Lading là gì?

Bill of Lading liên quan trực tiếp tới trách nhiệm bảo hiểm hàng hóa. Người xuất khẩu cần đối chiếu điều khoản ICC (A/B/C) để đảm bảo phù hợp với hợp đồng vận chuyển và điều kiện Incoterms.

7.3. Bao lâu thì khách hàng nhận về tay vận đơn đường biển?

Nhiều người thường thắc mắc về vấn đề Bill of Lading phát hành khi nào? Thông thường hãng tàu phát hành trong vòng 1 - 3 ngày sau khi xếp hàng.

Bill of Lading là chứng từ then chốt trong chuỗi xuất nhập khẩu, quyết định tính pháp lý, quyền sở hữu và quy trình giao nhận hàng hóa. Hiểu rõ bản chất, thời điểm phát hành và cách sử dụng vận đơn giúp doanh nghiệp hạn chế rủi ro và đảm bảo giao dịch thông suốt.

Nếu bạn cần tư vấn chuyên sâu, kiểm tra vận đơn hoặc hỗ trợ quy trình logistics, InterLOG sẵn sàng đồng hành với giải pháp chuẩn xác - nhanh chóng - an toàn cho mọi lô hàng quốc tế. Liên hệ ngay để được hỗ trợ!